Gemeenteraadsverkiezingen 2025

Elke 4 jaar op de derde dinsdag van november is het zo ver: dan vinden de gemeenteraadsverkiezingen in Denemarken plaats. Zo ook dit jaar, op 18 november 2025. In deze blog vertel ik meer over de Deense gemeenteraadsverkiezingen. Wist je dat deze verkiezingen ook bepalen wie er burgemeester wordt? Tegelijkertijd met deze verkiezingen vonden ook de regionale (provinciale) verkiezingen plaats. Daarover in een andere blog meer!

Aantal gemeenten in Denemarken

Denemarken telt 98 gemeenten. Deze zijn vervolgens weer onderverdeeld in 4 regio’s (provincies). Elke gemeente gaat tegelijk naar de stembus.

De verdeling ziet er zo uit:

Het proces van stemmen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen

In Denemarken heb je ruim de tijd om je stem uit te brengen. Voor inwoners van Denemarken die uit een EU-land geldt dat ze direct mee mogen stemmen in deze lokale (en provinciale) verkiezingen. Is iemand afkomstig van buiten de EU, dan krijgt diegene na 4 jaar wonen in Denemarken de gelegenheid om te stemmen. Dat wordt door internationale inwoners niet heel veel gedaan. Tijdens de verkiezingen van 2021 ging slechts 30% van de stemgerechtigden ‘buitenlanders’ naar de stembus.

Briefstemmen

Voorafgaand aan de verkiezingen kan er ruim een maand ‘per brief’ gestemd worden. Dat betekent dat je op elk burgerservicecentrum in het land al je stem uit kan brengen. Vaak zijn dat gemeentehuizen en soms ook andere plekken in de grotere gemeenten.

Bij briefstemmen ga je (in jouw gemeente) naar het lokale burgerservicecentrum, waar je je legitimatie laat zien. Je ontvangt dan een stembiljet en envelop en kan daarmee je stem uitbrengen. Je stem komt in een envelop om ervoor te zorgen dat deze ook echt pas gezien en geteld wordt als de stembussen op de officiële stemdag gesloten zijn.

Mocht je op basis van een slechte gezondheid of gebrek aan mobiliteit niet kunnen stemmen, is het ook mogelijk om vanuit huis te stemmen. Hiervoor kan een formulier aangevraagd worden, die ruim een week vóór de officiële stemdag op het gemeentehuis aangekomen moet zijn.

Stempas voor de gemeenteraadsverkiezingen

Uiterlijk een aantal dagen voor de verkiezingen ontvang je per post je stempas. Dit is een vrij simpel A4’tje met daarop een barcode, je kiezersnummer en informatie over de locatie waar je jouw stem (het dichtste bij) uit kan brengen. Ook staan er kort instructies op wat je moet doen bij aankomst van het stemlokaal.

Stemmen op de dag van de gemeenteraadsverkiezingen

Gewapend met je stempas ga je op de stemdag naar het stemlokaal. Daar meld je je bij een vrije tafel, waarachter een medewerker van het stembureau zit. Hij of zij scant de barcode op je stempas en vraagt naar je geboortedatum. Komt deze overeen met wat de medewerker op het scherm ziet, ontvang je het stembiljet voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Vervolgens ga je naar het stemhokje. Leuk: deze hokjes hebben gordijntjes voor extra privacy! Net als in Nederland heb je in Denemarken het stemgeheim. Een andere medewerker staat de hele dag gordijntjes te openen en sluiten. Het hokje heeft namelijk aan beide zijkanten een gordijntje en je gaat door het andere gordijntje het stemhokje weer uit.

Zet één (1) kruisje op je stembiljet

Het stembiljet geeft een overzicht van de beschikbare partijen en daaronder hun beschikbare kandidaten. Nu is het opletten:

Je kan er in Denemarken namelijk voor kiezen om je stem uit te brengen op de partij OF op een specifieke kandidaat van een partij. Beide stemmen gelden ‘gewoon’ als stem voor de partij in kwestie, maar als je geen voorkeur hebt voor een kandidaat, kies je simpelweg voor de partij.

Met een potlood zet je een kruisje in het hokje voor jouw gekozen optie en je vouwt je biljet op. Dat doe je om te voorkomen dat anderen kunnen zien wat je hebt gestemd. Door het andere gordijntje ga je weer naar buiten en lever je je stembiljet in door deze in een stembus te doen. Daarna verlaat je de ruimte en heb je je Deense plicht mogen doen!

Gratis vervoer op de stemdag

Om stemmen nog makkelijker te maken bieden gemeenten ook gratis vervoer aan op de stemdag. Dit vraag je wel van tevoren aan door een ‘verkiezingskaart’ voor de bus, tram of Flextur te bestellen.

Resultaten: stemmen tellen en burgemeesterfuncties verdelen

Nadat om 20.00 uur de stembussen sluiten, worden de stemmen geteld. Net zoals in Nederland hebben stembureaus op eilanden dit vaak als eerste gedaan. Ook interessant: alle resultaten zijn per stembureau in te zien.

De grootste partij in een gemeente levert in principe ook de burgemeester. Daarmee wordt de burgemeester (indirect) gekozen.

Resultaten van de gemeenteraadsverkiezingen in 2025

Op het moment van schrijven zijn bijna alle resultaten uit het land binnen. Opvallend is dat de 3 grootste partijen overal verliezen lijden, maar dat de nummers 2 en 3 wél in meer plaatsen de functie van burgemeester in handen krijgen.

De grootste partij was in 2021 op veel plekken ‘Socialdemokratiet,’ dat is de partij van minister-president Mette Frederiksen. Op veel plekken hebben zij verliezen geleden, waaronder in hoofdstad Kopenhagen. Ze hebben wel de meeste stemmen gekregen als je naar het land als geheel kijkt.

Socialdemokratiet werd in 2021 qua grootte gevolgd door Venstre en Det Konservative Folkeparti en ook in 2025 is dit het geval. Deze partijen hebben dus eveneens verliezen geleden in het aantal zetels, maar wél meer burgemeesterposten in handen gekregen. Dit komt in veel gevallen doordat het verlies van de eerder grootste partij groter is dan die van hun partij.

Venstre levert nu 39 burgemeesters, gevolgd door Socialdemokratiet, zij leveren er 26. Een groot verschil: in 2021 kreeg Socialdmokratiet 44 burgemeesterposten in handen. De Konservative zorgt voor 16 burgemeesters, daarna gevolgd door SF, zij leveren er 4. In de 4 overgebleven gemeentes worden de posten verdeeld onder Radikale, Liberal Alliance, Danmarksdemokraterne en een lokale partij.

Wil je alle resultaten van de verkiezingen bekijken? Dan raad ik je dit overzicht van DR aan, inclusief interactieve kaart.