Een leven in een ander land betekent dat je vroeg of laat nieuwe dingen gaat ervaren. Misschien ga jij of je kind (weer) naar school, je begint een nieuw soort baan of je wordt zwanger. Dat laatste is iets wat mij mocht gebeuren en dat betekent: heel veel nieuwe woorden, adviezen én ervaringen erbij. In een driedelige blogserie neem ik je mee door het verloop van een zwangerschap in Denemarken. In deze blog bespreek ik het eerste trimester.
Vooropgesteld: mocht je in een medisch traject zitten rondom zwangerschap kunnen dingen anders verlopen dan ik hier beschrijf. Ook geldt dat de ene gemeente of regio de andere niet is. Mijn ervaringen zijn dus geen gegeven, maar echt mijn ervaring met het zorgsysteem rondom zwangerschap in Denemarken.
Naar de huisarts (læge) in het eerste trimester
Als je eenmaal met een positieve test in handen staat, begint het grote avontuur van zwanger zijn. Ze doen in Denemarken rustig aan met je: afhankelijk van je huisarts maak je een eerste afspraak bij de huisarts tussen week 6 en 10 van je zwangerschap. In mijn geval geeft de huisarts specifiek aan dat je tussen week 9 en 10 welkom bent.
Eenmaal bij de huisarts lever je een bekertje urine in. Een bekertje vullen kan je het beste ter plekke doen, de urine mag niet ouder zijn dan (waarschijnlijk) 30 minuten. Daar hebben ze ook de middelen en uitleg voor bij het toilet voor patiënten.
De huisarts heeft een lange vragenlijst op de computer in te vullen. Denk aan zaken als:
- Datum van de eerste dag van je laatste menstruatie
- Hoe de zwangerschap tot stand is gekomen, of je eerder zwanger bent geweest of wel eens een miskraam of abortus hebt gehad
- Je gewicht, leeftijd en eventuele extra achtergrond (in mijn geval is toegevoegd dat ik uit Nederland kom, maar goed Deens spreek)
- Jouw beroep en dat van je partner
- Medische informatie over jou: allergieën, medicijngebruik, of je rookt, alcohol drinkt of drugs gebruikt
- Praktische zaken zoals de gewenste geboorteplek en waar je naar de verloskundige wil.
Die laatste praktische zaken zijn niet definitief. Je kan gedurende de zwangerschap nog altijd bedenken dat je ergens anders wil bevallen. Een en ander is ook afhankelijk van je gezondheid en het verloop van je zwangerschap. Op Fyn worden niet-doorsnee bevallingen eigenlijk altijd uitgevoerd in Odense, omdat ze daar de beste ondersteuning kunnen bieden.
Na het invullen van de vragenlijst neemt de huisarts ook zaken als voedingssupplementen door en neemt hij of zij buisjes bloed bij je af. Ze controleren op algemene ziektes zoals hiv en syfilis én er worden waarden gemeten die meegenomen worden bij het bepalen hoe groot de kans op een chromosoomafwijking bij de baby is. Ook wordt je bloeddruk gemeten.
Dit huisartsbezoek duurt ongeveer een half uur. De huisarts vertelt ook dat je weer op controle komt in week 25 en 32 van je zwangerschap. Je ziet de huisarts dus 1x per trimester.
Alle onderzoeken vinden overigens plaats met jouw goedkeuring. De gezondheidszorg biedt een basispakket aan en het is aan jou om te bepalen of je er wel of geen gebruik van maakt.
Ook goed om te weten, taalkundig gezien: het woord ‘abort’ wordt in Denemarken gebruikt voor zowel een miskraam als een abortus. Bij een miskraam noemen ze dat in principe een ‘spontan abort,’ een spontane abortus. Laat je hierdoor niet in de war brengen.
Vandrejournal: je wandeldagboekje
Van de huisarts krijg je een gele envelop mee met daarin een formulier waarop basisinformatie over jou is geschreven en gemeten informatie zoals je bloeddruk. Deze gele envelop is je ‘vandrejournal,’ je ‘wandeldagboek.’ De envelop neem je mee bij elk bezoek aan een deskundige rondom je zwangerschap. Huisarts, verloskundige, gynaecoloog, bij de bevalling: jouw gele envelop gaat mee.
Alle informatie gaat inmiddels ook digitaal mee in je patiëntendossier. De informatie uit je vandrejournal is wel heel fijn om te hebben, zodat je zelf thuis ook even kan spieken wat er zoal opgeschreven is.
De eerste trimester echo
De huisarts geeft ook door aan het ziekenhuis dat je zwanger bent en uitgenodigd wil worden voor een echo (mits je dit wil! Je krijgt het aangeboden, maar je mag het ook weigeren).
Datum, tijd en locatie ontvang je via de digitale postbus (Digital Post/e-boks). De eerste echo vindt plaats tussen zwangerschapsweken 11+2 en 14+1. Dat betekent dus dat je echo waarschijnlijk nog net op de valreep van het eerste trimester zit.
Een echo vindt doorgaans plaats op de afdeling gynaecologie van het ziekenhuis. Taalhulpje: een ‘echo’ noemen ze hier een ‘skanning’ of zelfs een ‘ultralydskanning.’ Feitelijk is het een scan van je buik met behulp van echografie. Alle zwangeren krijgen 2 echo’s aangeboden. Eentje in het eerste trimester en eentje in het tweede trimester (tussen week 18 en 20).
De eerste echo
De eerste echo is erop gericht om te controleren of het hartje klopt, wat de uitgerekende datum is op basis van de groei van de baby en om (mits je dat wil weten) hoe groot de kans is op een chromosoomafwijking.
In Nederland wordt de chromosoomafwijking bepaald door de NIPT-test waarbij er bloed van de zwangere afgenomen wordt. In Denemarken gebruiken ze de ‘Double test,’ waarbij een meting van je urine en bloed (bij de huisarts) gecombineerd wordt met informatie die ze tijdens de eerste echo ophalen. Degene die de echo bij je uitvoert, meet een aantal zaken van de baby op via het scherm en gebruikt dit om een rekensom uit te voeren die de kans op een chromosoomafwijking bepaalt.
Het volgende trimester
Met deze eerste echo komt het eerste trimester op een einde. Pas in het tweede trimester bezoek je voor het eerst de verloskundige (ook hiervoor ontvang je een uitnodiging via Digital Post). Het kan zijn dat je al iets eerder uitgenodigd wordt. Doorgaans vindt het eerste bezoek plaats tussen week 10 en 15.
Meer over het verloop van het tweede trimester lees je in de volgende blog!
